از بغداد به مرو، بازخوانی تاریخ اسلام از آخر به آغاز

ک.ه. اولیگ/ ب. بی نیاز




€11/00 شامل مالیات

Bookmark and Share

اسلام سرانجام در سده نهم میلادی در برابر امپراتوری بیزانس به دینی دولتی تبدیل شد و امپراتوری اعراب با تکیه بر آن به اعتباری جهانی دست یافت.

اولیگ در رابطه با قرآن بر این نظر است که درست نیست بپذیریم تنها یک نسخه از قرآن موجود بوده است. بر اساس قدیمی‌ترین نسخه‌هایی که از قرن هشتم میلادی به دست آمده، "هم ترتیب سوره‌ها فرق می کند و هم در آن‌ها متونی وجود دارند که در نسخه‌های کنونی قرآن موجود نیستند." به نظر او احتمالاً یک محمد به عنوان شخصیتی تاریخی که ما امروز می شناسیم و جود نداشته است. او در همین راستا؛ جمع‌آوری "یک نسخه انتقادی از قرآن به کمک دستنوشته‌های قدیمی" را هدف خویش قرار داده و این چیزی‌ست که در "انجیل‌شناسی" نیز صورت گرفته است. با این کار تفسیر قرآن محدود به قرآن قاهره که در سال 1925 منتشر شده، نخواهد بود.

نویسنده با تأکید بر این‌که در "پژوهش‌های تاریخی بررسی حقانیت دینی" جایی ندارد، می نویسد "هیچ دینی از آسمان نازل نشده، همه ادیان از ادیان پیشین خود سرچشمه می گیرند" و این امر برای اسلام نیز متصور است. "واقعیت روشنگری این امکان را برای مسیحیت فراهم کرد تا خود را با مدرنیته تطبیق بدهد و برای انسان مدرن و امروزی قابل هضم کند. اگر اسلام بخواهد به بقای خود در جوامع باز ادامه بدهد، همین گام برای آن نیز اجتناب‌ناپذیر است."(1)

هاینتس اولیگ هدف کار خویش را با اتکا به اسلام‌شناسی قرن نوزدهم آلمان، ادامه آن سنت علمی می داند که با برخوردی انتقادی به اسلام، بتواند شرایط پیچیده پیدایش اسلام را به گونه‌ای علمی توضیح دهد. او می کوشد برای این پرسش پاسخی بجوید که: "اسلام در چه زمانی و در چه شرایطی به عنوان یک دین جهانی نوین شکل گرفته است؟" از آن‌جا که از دو سده نخست تاریخ اسلام و زندگی پیامبر چیزی قابل استناد نمی یابد، تصمیم می گیرد بررسی این موضوع را از سال‌های پسین آغاز کرده، به نخستین سال‌ها و مبدأ آن برسد.

بیت‌الله بی‌نیاز این اثر را به فارسی برگردانده و بدین‌وسیله نمونه‌ای اگرچه مختصر ولی نو از "دین‌شناسی" غرب را در مورد اسلام به علاقمندان ارائه داشته است. او چهل صفحه پایانی کتاب را به توضیحات واژه‌ها و مفاهیمی که در این اثر به‌کار گرفته شده‌اند اختصاص داده که کاری‌ست درخور و می تواند فهم موضوع مورد بررسی را برای خوانندگان پی‌گیر آسان‌تر گرداند